Выкарыстанне мнематэхнiкi для вывучэння беларускай мовы

«Раазвiццё  беларускага маулення дзяцей старэйшага дашкольнага узросту сродкамi мнематэхнiкi»

 Дашкольны узрост – саамы спрыяльны для закладання  асноу выразнай, прыгожай размовы, што  з’яуляецца важнай умовай разумовага выхавання дзiцяцi.

Адной з галоуных задач выхавання i навучання дзяцей дашкольнага узросту з’яуляецца развiццё мовы i культуры мауленчых зносiн. Валоданне роднай мовай – гэта не толькi уменне правiльна будаваць сказы. Дзiця павiнна расказваць: не проста называць прадмет, але i апiсваць яго, расказваць аб якой-небудзь падзеi, паслядоунасцi падзей. Такi аповяд павiнен складацца з рада сказау i характызаваць iстотныя бакi i уласцiвасцi апiсваннага прадмета, падзеi павiнны быць паслядоунымi i лагiчна звязаны адзiн з адным, гэта значыць, гаворка дзiцяцi павiнна быць звязнай.

Сучаснае дзiця да 5 год павiнна авалодаць усёй сiстэмай роднай мовы: размауляць правiльна, без дапамогi пераказваць апавяданнi, казкi, лёгка будаваць разгорнутыя складаныя сказы.

На жаль, у цяперашнi час назiраюцца неустойлiвая тэндэнцыі да павялiчэння колькасцi дзяцей з парушэннем мауленчага развiцця, для якiх характэрна пазнеймауленчае развiццё, абмежаванасць слоунiка як пасiунага, так i актыунага, адсутнасць фразавай прамовы, несфармiраванасць звязнай размовы, i, як яе кампанента – маналагiчнага маулення. Таму, адной з галоуных задач развiцця звязнага маулення дзiцяцi з’яуляецца удасканаленнем аналагiчнага маулення. Гэтая задача вырашаецца праз розныя вiды моунай дзейнасцi: пераказ мастацкiх творау, складанне апiсальных апявяданняу аб прадметах, з’яу прыроды, складанне апавяданняу па карцiне, завучванне на памяць вершау, загадак

Мнематэхнiка – гэта сістэма прыёмау, аблягчаючых запамiнанне і павялiчваючых аб’ём памяцi шляхам адукацыi дадатковых асацыяцый. Выкарыстоуванне мнематэхнiкi для дашкольниiкау у цяперашні час становiцца усёбольш актуальным. Мэта навучання з яе выкарыстоуваннем – не толькi развiццё маулення, але i развiицё памяцi (слухавой, глядзельнай, рухомай, тактыльнай, мыслення, увагi) i уяулення.

Методыка мнематэхнiкi–нескладаны прыём для развiцця маулення, будуецца ад простага да складанага, рэалiзуецца пасродкам выкарыстоування мнемаквадратау з паслядоуным пераходам да мнемадарожак, а пазней – мнематаблiц.

Мнемаквадрат – гэта адзiночнае выяуленне, якое абазначаеадно слова, словазлучэнне цi просты сказ.

 Мнемадарожка – гэта рад малюнкау (3-5), па якiх можна скласцi невялiкi аповед з 2-4 –х сказау.

Мнематаблiца – гэта сродак, якi дапамагае дзецям вылучыць у прадметах тыя iстотныя прыкметы, якiя павiнны увайсцi у змест пераказа, апавядання. Яна вучыць фiксаваць атрыманы вынiк у даступнай дзецям схематычнай форме. Сутнасць дадзеных таблiц заключаецца у наступным: на кожнае слова цiмаленькае словазлучэнне прыдумляецца малюнак (сiмвал), i такім чынам, увесь тэкст замалёуваецца схематычна. Гледзячы на гэтую схему, дзiця лёгка прайграе тэкставую iнфармацыю. Сiмвалы i iх колькасць у схеме могуць змяняцца узалежнасцi ад зместу пераказа цi апавядання. Выкарыстоуванне мнематаблiц на занятках па развiццю звязнага маулення дазваляе дзецям эфектыуна успрымаць i перапрацоуваць глядзельную інфармацыю, перакладваць, захоуваць, васпраiзводзiць яе у адпаведнасцi з пастауленымi задачамi.

Прыкметы восенi: лiсце пажоукла i апала, iдзе дождж,  птушкi адлятаюць у вырай.

Дзецi iдуць у школу,   збiраецца ураджай.

Выкарыстоуванне мнематаблiц вельмi эфектыуна пры разучваннi вершау: на кожнае слова цi маленькае словазлучэнне робіцца малюнак, такiм чынам, увесь верш замалёуваецца схематычна. Пасля гэтага дзiця па памяцi, выкарыстоуваючы графiчны  малюнак, расказвае верш цалкам. На пачатковым этапе дарослы прапануе гатовы план – схему, а па меры навучання дзiшця актыуна уключаецца у працэс складання сваёй схемы.

Мнематаблiцы выкарыстоуваюцца як для пераказа, так i для самастойнага складання казак. Пасродкам казкi дзецi пазнаюць навакольнае асяроддзе, навучаюцца правiльнаму гукапраiзнясенню, выконваюць розныя гульнёвыя заданнi, спрыяюць iнтэлектуальнаму і эмацыйнаму развiццю.

Праца пры выкарыстаннi мнематаблiц на занятках складаецца з пяцiэтапау:

  1. Разгляданне таблiцы i разбор таго, што на ёй намалявана;
  2. Ажыццяуленне пераклад iнфармацыi;
  3. Пасля пераклада ажыццяуляюцца пераказ казкi, чытанне верша з апорай на сiмвалы;
  4. Замалёука мнематаблiцы дзецьмi (ст. узрост);
  5. Складанне апавяданняу па мнематаблiцах, якiя склалi самi дзецi.

Мнематаблiцы могуць выкарыстоувацца для складання апiсальных апавяданняу рознай тэматыкi, напрыклад «Садавiна», «Гароднiна», Мэбля», «Жывёлы» iiнш.

Як паказвае практыка, выкарыстоуванне мнематэхнiкi на iндывідуальных цi групавых занятках абуслоулена тым, што у гэтыму зросце у дзяцей пераважае глядзельна-вобразная памяць, запамiнанне адбываецца непраiзвольна, проста таму, што якi-небудзь прадмет цi з’яват рапiлi у поле зроку дзцяцi. Калiж ён будзе пытацца вывучыць i запомнiць тое, што не падкрэплена наглядным малюначкам, нешта абстрактнае, то на поспех разлчiчваць не варта. Мнематэхнiка для дзяцей дашкольнага узросту дапамагае упрыгожыць працэс запамiнання, развiцьасацыятыунаемысленне i уяуленне, павысiцьуважлiвасць. Больштаго, прыёмы мнематэхнiкi у вынiку граматнай працы педагога прыводзяць да узбагачэння слоунiкавага запасу iфармiраванню звязнага маулення.

 СПІС ЛІТАРАТУРЫ:

1.Большова Т.В. Учимся по сказке. Развитие мышления дошкольников с помощью мнемотехники. СПб.: 2005. 59с.

2. Полянская Т.Б. Использование метода мнемотехники в обучении рассказыванию детей дошкольного возраста. СПб.: Детство-Пресс, 2009. 64 с.

3.Поташко И. А. Использование мнемотаблиц в развитии первичных естественно — научных представлений у дошкольников. //Дошкольная педагогика. М, 2006.- №7.- С. 18-22.

4. Сидорова У.М. Формирование речевой и познавательной активности у детей с ОНР: Упражнения, дидактические игры, логические задачи, игры — занятия. М.: ТЦ Сфера, 2005. 64 с.